วิภาคแห่งเวทนา เวทนา 2 อย่าง, เวทนา 3 อย่าง, เวทนา 5 อย่าง, เวทนา 6 อย่าง เวทนา 18 อย่าง, เวทนา 36 อย่าง, เวทนา 108 อย่าง

เว็บไซต์ อนาคามี เผยแพร่คำพระศาสดา เผยแพร่คำสอนตถาคต เว็บไซต์เผยแพร่พระสุตรคำสอนของพระพุทธเจ้า คลิปคำสอน คลิปสาธยายธรรม

ค้นหาคำที่ต้องการ

วิภาคแห่งเวทนา เปรียบเทียบแบบตาราง

638.1

วิภาคแห่งเวทนา
เวทนา 2 อย่าง, เวทนา 3 อย่าง, เวทนา 5 อย่าง, เวทนา 6 อย่าง เวทนา 18 อย่าง, เวทนา 36 อย่าง, เวทนา 108 อย่าง

อริยสัจจากพระโอษฐ์ (ภาคต้น) ภาค1 หน้า 176 / อัฏฐสตปริยายสูตร พระไตรปิฎก ฉบับหลวง เล่มที่ ๑๘ สุตตันตปิฎก หน้าที่ ๒๔๔

เวทนา 36 (สัตตบท 36)

เวทนา 108

ปัจจุบัน

อดีต

อนาคต

เวทนา 2

เวทนา 3

เวทนา 5

เวทนา 6

เวทนา 18

เนื่องด้วย
เหย้าเรือน

เนกขัมมะ หรือ
ออกจากผัสสะ

เหย้าเรือน+
เนกขัมมะ

(กาย 5+ ใจ1)

(มโนปวิจาร 18)*

(A)

(B)

(A)+(B)

ทางกาย

สุขเวทนา
(กาย+ใจ)

สุข (กาย)

เวทนาจาก ทางตา

โสมนัส ทางตา
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางตา
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางตา
(เหย้าเรือน+เนก)

ทางใจ

ทุกขเวทนา
(กาย+ใจ)

ทุกข์ (กาย)

เวทนาจาก ทางหู

โสมนัส ทางหู

โสมนัส ทางหู
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางหู
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางหู
(เหย้าเรือน+เนก)

รวม 2

อทุกขมสุข-เวทนา
(กาย+ใจ)

โสมนัส
(สุขใจ)

เวทนาจาก ทางจมูก

โสมนัส ทางจมูก

โสมนัส ทางจมูก
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางจมูก
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางจมูก
(เหย้าเรือน+เนก)

รวม 3

โทมนัส
(ทุกข์ใจ)

เวทนาจาก ทางลิ้น

โสมนัส ทางลิ้น

โสมนัส ทางลิ้น
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางลิ้น
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางลื้น
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา

เวทนาจาก ทางกาย

โสมนัส ทางกาย

โสมนัส ทางกาย
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางกาย
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางกาย
(เหย้าเรือน+เนก)

รวม 5

เวทนาจาก ทางใจ

โสมนัส ทางใจ

โสมนัส ทางใจ
(เหย้าเรือน)

โสมนัส ทางใจ
(เนกขัมมะ)

โสมนัสทางใจ
(เหย้าเรือน+เนก)

รวม 6

โทมนัส ทางตา

โทมนัส ทางตา
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางตา
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางตา
(เหย้าเรือน+เนก)

โสมนัส คือ สุขทางใจ/ดีใจ

โทมนัส ทางหู

โทมนัส ทางหู
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางหู
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางหู
(เหย้าเรือน+เนก)

โทมนัส คือ ทุกข์ทางใจ/เสียใจ

โทมนัส ทางจมูก

โทมนัส ทางจมูก
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางจมูก
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางจมูก
(เหย้าเรือน+เนก)

โทมนัส ทางลิ้น

โทมนัส ทางลิ้น
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางลิ้น
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางลิ้น
(เหย้าเรือน+เนก)

โทมนัส ทางกาย

โทมนัส ทางกาย
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางกาย
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางกาย
(เหย้าเรือน+เนก)

โทมนัส ทางใจ

โทมนัส ทางใจ
(เหย้าเรือน)

โทมนัส ทางใจ
(เนกขัมมะ)

โทมนัสทางใจ
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางตา

อุเบกขา ทางตา
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางตา
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางตา
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางหู

อุเบกขา ทางหู
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางหู
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางหู
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางจมูก

อุเบกขา ทางจมูก
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางจมูก
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางจมูก
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางลิ้น

อุเบกขา ทางลิ้น
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางลิ้น
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางลิ้น
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางกาย

อุเบกขา ทางกาย
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางกาย
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางกาย
(เหย้าเรือน+เนก)

อุเบกขา ทางใจ

อุเบกขา ทางใจ
(เหย้าเรือน)

อุเบกขา ทางใจ
(เนกขัมมะ)

อุเบกขา ทางใจ
(เหย้าเรือน+เนก)

รวม 18

รวม 36

รวม 108

*เวทนา 18

สัตตบท 36

P288
(มโนปวิจาร 18 / เวทนา 18 )
บุคคล เห็นรูป ด้วยจักษุ แล้ว ย่อม
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส (ตา+รูป)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

บุคคล ได้ยินเสียง ด้วย หู แล้ว ย่อม (หู+เสียง)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

บุคคล ดมกลิ่น ด้วย จมูก แล้ว ย่อม (จมูก+กลิ่น)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

บุคคล ลิ้มรส ด้วยลิ้น แล้ว ย่อม (ลิ้น+ รส)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

บุคคล สัมผัส ด้วย กาย แล้ว ย่อม (กาย+สัมผัส)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

บุคคล รู้ธรรมารมณ์ด้วย ใจ แล้ว ย่อม (ใจ+ธรรมารมณ์)
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โสมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง โทมนัส
หน่วงนึก รูป เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา
(รวม 3 อาการ)

นี้เป็นการ
หน่วงนึก โสมนัส ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
หน่วงนึก โทมนัส ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
หน่วงนึก อุเบกขา ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
(รวม ๑๘ อาการ)

ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า ดูกรภิกษุ คนเรานี้มีความ หน่วงนึกของใจ ๑๘ นั่น
เราอาศัย ความหน่วงนึกดังนี้ กล่าวแล้ว

ความแตกต่างระหว่าง
โสมนัสอาศัยเรือน (เคหสิตโสมนัส) และ
โสมนัสอาศัยเนกขัมมะ (เนกขัมมสิตโสมนัส)

โสมนัสอาศัยเรือน
ที่มา เกิดจากการได้เสพกามคุณ 5 (รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส) และธรรมารมณ์ ที่น่าปรารถนา.
ลักษณะ เป็นความสุขใจที่อิงกับ "อามิส" หรือสิ่งของทางโลก เช่น เมื่อได้เห็นรูปสวยๆ หรือหวนระลึกถึงสิ่งที่เคยมีความสุขในอดีต.
ผล จัดเป็นทางดำเนินของสัตว์ (ปุถุชน) ที่ยังผูกพันอยู่กับความไม่เที่ยง.

โสมนัสอาศัยเนกขัมมะ
ที่มา เกิดจากการใช้ปัญญาเห็นตามความเป็นจริงว่า สิ่งต่างๆ (อายตนะ 6) เป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และมีความแปรปรวนเป็นธรรมดา.
ลักษณะ เป็นความสุขใจที่ "ไม่มีอามิส" เกิดจากการละวางหรือการออกจากกาม.
ผล เป็นความแช่มชื่นที่เกิดจากการประจักษ์แจ้งในธรรม หรือความก้าวหน้าในการ ปฏิบัติวิปัสสนา.

สรุป
โสมนัสอาศัยเรือน คือความสุขจากการ "ได้มา" ในกาม
แต่โสมนัสอาศัยเนกขัมมะ คือความสุขจากการ "ปล่อยวาง" และเข้าใจความจริง