21/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ [๑๘๗]-[๑๙๒]
มหาวรรค ภาค ๒

1)
สงฆ์ ๕ ประเภท

          [๑๘๗] สงฆ์มี ๕ คือ
๑. ภิกษุสงฆ์จตุรวรรค
๒. ภิกษุสงฆ์ปัญจวรรค
๓. ภิกษุสงฆ์ทสวรรค
๔. ภิกษุสงฆ์วีสติวรรค
๕ ภิกษุสงฆ์อดิเรกวีสติวรรค

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ในภิกษุสงฆ์เหล่านั้น ภิกษุสงฆ์จตุรวรรคพร้อมเพรียงกัน โดยธรรมเข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้นกรรม ๓ อย่าง คือ อุปสมบท ปวารณา อัพภาน

          ภิกษุสงฆ์ปัญจวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้นกรรม๒ อย่าง คือ อุปสมบทในมัชฌิมชนบท และอัพภาน

          ภิกษุสงฆ์ทสวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้นอัพภานกรรมอย่างเดียว

          ภิกษุสงฆ์วีสติวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง
ภิกษุสงฆ์อดิเรกวีสติวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

2)
กรรมที่สงฆ์จตุรวรรคทำ

          [๑๘๘] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์จตุรวรรคจะทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๔ ทำกรรมกรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

          ถ้ากรรมที่สงฆ์จตุรวรรคจะทำ
สงฆ์สิกขมานาเป็นที่ ๔ ....
มีสามเณรเป็นที่ ๔ ....
มีสามเณรีเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๔ ....
มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้เข้ารีตเดียรถีย์เป็นที่ ๔ ....
มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ทำปิตฆาตเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๔ ....
มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุผู้อยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๔ ....
มีภิกษุอยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๔ ....

          สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด มีผู้นั้นเป็นที่ ๔ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์จตุรวรรคทำ จบ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

3)

กรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ

          [๑๘๙] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๕ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ
สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๕ ....
มีสามเณรเป็นที่ ๕ ....
มีสามเณรีเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุบอกลาสิกขาเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๕ ....
มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุเข้ารีตเดียรถีย์เป็นที่ ๕ ....
มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้ทำโลหิตตุปบาทเป็นที่ ๕ ....
มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๕ ....
มีภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๕ ....

          สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใดมีผู้นั้นเป็นที่ ๕ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ จบ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

4)
กรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ

          [๑๙๐] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๑๐ ทำกรรมกรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๑๐ .... มีสามเณรเป็นที่ ๑๐ มีสามเณรีเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐาน ไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๑๐ .... มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๑๐ มีภิกษุผู้เข้ารีตเดียรถีย์เป็นที่ ๑๐ มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๑๐ มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๑๐ .... มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๑๐ ....มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๑๐ .... มีภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๑๐ ....

          สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด มีผู้นั้นเป็นที่ ๑๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ จบ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

5)
กรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ

          [๑๙๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๒๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๒๐ .... มีสามเณรเป็นที่ ๒๐ .... มีสามเณรีเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่๒๐ .... มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้เข้ารีตเดียรถีย์เป็นที่ ๒๐ .... มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๒๐ .... มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๒๐ .... มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๒๐ .... สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด มีผู้นั้นเป็นที่ ๒๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ จบ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

6)
กรรมที่สงฆ์จตุวรรคเป็นต้นทำ

          [๑๙๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุ ผู้อยู่ปริวาสเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้อยู่ปริวาสนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุ ผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิมเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิมนั้น เป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุ ผู้ควรมานัตเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรมานัตนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุ ผู้ประพฤติมานัตเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ประพฤติมานัตนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้และไม่ควรทำ

          ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุ ผู้ควรอัพภานเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรอัพภานนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.