27/4) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๗ ข้อ [๖๑๓]
จุลวรรค ภาค ๒

หัวข้อประจำขันธกะ (มีทั้งหมด 101 เรื่อง )

          [๖๑๓]
เรื่อง พระนางโคตมีทูลขอบรรพชา พระตถาคตไม่ทรงอนุญาต
เรื่อง พระผู้มีพระภาคผู้ฝึกเวไนย เสด็จไปพระนครเวสาลี จากกรุงกบิลพัสดุ์
เรื่องพระนางโคตมี มีพระวรกายเกลือกกลั้วด้วยธุลี ได้ชี้แจงแก่พระอานนท์ ที่ซุ้มประตู
เรื่อง พระอานนท์ทูลขอโดยนัยว่า มาตุคามเป็นภัพพบุคคล พระนางโคตมีเป็น พระมาตุจฉา(น้าหญิง) เป็นผู้เลี้ยงดู

เรื่อง ครุธรรม ๘ ที่ภิกษุณีพึงประพฤติตลอดชีวิต คือ
- ภิกษุณีบวชตั้งร้อยปี ต้องกราบไหว้ภิกษุแม้บวชในวันนั้น ๑
- ไม่พึงจำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ ๑
- หวังธรรม ๒ อย่าง ๑
- ปวารณาในสงฆ์ ๒ ฝ่าย ๑ ต้อง
- อาบัติหนัก ๑
- พึงแสวงหาอุปสมบทเพื่อสิกขมานาผู้ศึกษาครบ ๒ ปีแล้ว ๑
- ไม่ด่าภิกษุ ๑
- เปิดโอกาสให้ภิกษุว่ากล่าว ๑

เรื่อง การรับครุธรรม ข้อนั้นเป็นอุปสัมปทาของพระนางโคตมี
เรื่อง พรหมจรรย์อันจะตั้งอยู่ถึง ๑๐๐๐ ปี และตั้งอยู่ได้เพียง๕๐๐ ปี ความเสื่อมแห่ง สัทธรรม เปรียบด้วยโจรลักทรัพย์ ขยอก เพลี้ย อีกอย่างหนึ่ง ความตั้งมั่นแห่งสัทธรรม เปรียบด้วยกั้นทำนบ

เรื่อง ให้อุปสมบทภิกษุณี
เรื่อง แม่เจ้าเป็นอนุปสัมบัน
เรื่อง อภิวาทตามลำดับผู้แก่
เรื่อง ไม่ทำอภิวาท
เรื่อง สิกขาบทที่ทั่วไปและไม่ทั่วไป จักกระทำอย่างไร
เรื่อง โอวาท
เรื่อง ปาติโมกข์
เรื่อง ใครแสดงปาติโมกข์
เรื่อง เข้าไปแสดงถึงสำนักภิกษุณี
เรื่อง ไม่รู้
เรื่อง บอก
เรื่อง ไม่ทำคืน
เรื่อง ภิกษุรับอาบัติ
เรื่อง ให้ภิกษุบอกให้นางภิกษุณีรับอาบัติ
(21)
เรื่อง ชาวบ้านติเตียน
เรื่อง ให้ภิกษุบอกให้ทำกรรม
เรื่อง ทะเลาะ
เรื่อง ยกมอบ
เรื่อง อันเตวาสินีของนางอุบลวรรณา
เรื่อง รดน้ำโคลนในเมืองสาวัตถี
เรื่อง ไม่ควรไหว้
(28)
เรื่อง เปิดกาย เปิดขาอ่อน เปิดองค์กำเนิด
เรื่อง ภิกษุพูดเกี้ยว
เรื่อง พระฉัพพัคคีย์ชักจูง
เรื่อง ไม่ควรไหว้
เรื่อง ทัณฑกรรม ฝ่ายภิกษุณีก็เหมือนกัน
เรื่อง ห้าม
เรื่อง งดโอวาท
เรื่อง ควรหรือไม่
เรื่อง หลีกไป
เรื่อง ภิกษุเขลา
เรื่อง ไม่เป็นเรื่อง
เรื่อง ไม่ให้คำวินิจฉัย
(40)
เรื่อง ภิกษุณีสงฆ์ไม่ไปรับโอวาท
เรื่อง ภิกษุณี ๕ รูป รับโอวาท
เรื่อง ภิกษุณี ๒-๓ รูปไปรับโอวาทแทน
เรื่อง ภิกษุณีไม่รับโอวาท
เรื่อง ภิกษุเขลา
เรื่อง ภิกษุอาพาธ
เรื่อง ภิกษุเตรียมจะไป
เรื่อง ภิกษุอยู่ป่า
เรื่อง ไม่บอก
เรื่อง ไม่นำกลับมาบอก
เรื่อง ผ้ากายพันธ์ยาว
(51)
เรื่อง แผ่นไม้สาน แผ่นหนังผ้าขาว ช้องผ้า เกลียวผ้า ผ้าผืนน้อย ช้องผ้าผืนน้อย เกลียวผ้าน้อย ช้องถกด้วยด้าย เกลียวด้าย

เรื่อง กระดูกแข้งโค
เรื่อง นวดหลังมือ หลังเท้า ขาอ่อนหน้า ริมฝีปาก ด้วยไม้มีสัณฐานดุจคางโค
เรื่อง ทาหน้า ถูหน้า ผัดหน้า เจิมหน้า ย้อมตัว ย้อมหน้า ย้อมทั้งตัวทั้งหน้าทั้งสองอย่าง

เรื่อง แต้มหน้าทาแก้มเยี่ยมหน้าต่าง ยืนแอบประตู ให้ผู้อื่นทำการฟ้อนรำ ตั้งสำนักหญิง แพศยา ตั้งร้านขายสุรา ขายเนื้อ ออกร้านขายของเบ็ดเตล็ด ประกอบการหากำไร ประกอบการค้าขาย ใช้ทาส ทาสี กรรมกรชาย กรรมกรหญิง ให้บำรุง ให้สัตว์เดียรัจฉาน บำรุง ขายของสดและของสุก ใช้สันถัดขนเจียมหล่อ
(56)

เรื่อง ใช้จีวรสีคราม สีเหลือง สีแดง สีบานเย็น สีดำ สีแสด สีชมพู ไม่ตัดชาย มีชายยาว มีชายเป็นลายดอกไม้ มีชายเป็นลายผลไม้ สวมเสื้อ สวมหมวก

เรื่อง เมื่อภิกษุณี สิกขมานา สามเณรีถึงมรณภาพ ภิกษุณีเป็นใหญ่ในบริขาร ที่ภิกษุณี เป็นต้นมอบถวาย เมื่อภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา และใครอื่นปลงบริขารให้ ภิกษุเป็นใหญ่

เรื่อง ภิกษุณีเคยเป็นภรรยานักมวย
เรื่อง ครรภ์
เรื่อง ก้นบาตร
เรื่อง นิมิต

เรื่อง อามิสมากมาย อามิสเหลือเฟือยิ่ง อามิสที่ทำสันนิธิอามิสเช่นใด ของภิกษุทั้งหลาย ในหนหลัง ของภิกษุณีทั้งหลายก็เช่นนั้น
(63)
เรื่อง เสนาสนะเปื้อนระดู
เรื่อง ผ้า
เรื่อง เชือกขาด
เรื่อง ใช้เชือกผูกสะเอวตลอดกาล

เรื่อง ภิกษุณีปรากฏว่าไม่มีนิมิตบ้าง มีสักแต่ว่านิมิตบ้าง ไม่มีโลหิตบ้างมีโลหิตเสมอบ้าง มีผ้าซับในเสมอและ มีน้ำมูตรกะปริบกะปรอย มีเดือยเป็นหญิงบัณเฑาะก์บ้าง เป็นหญิงคล้ายชายบ้าง เป็นหญิงมีมรรคระคนกันบ้างเป็นหญิง ๒ เพศบ้าง

เรื่อง ถามอันตรายิกธรรม ตั้งแต่คำว่าหานิมิตมิได้ จนถึงอุภโตพยัญชนก หลังจาก เปยยาล ไปถาม ดังนี้ โรคเรื้อน ฝี โรคกลาก โรคมองคร่อ ลมบ้าหมู เป็นมนุษย์หรือ เป็นหญิงหรือ เป็นไทยหรือ ไม่มีหนี้สินหรือ ไม่ใช่ราชภัฏหรือ มารดา บิดา สามี อนุญาตแล้วหรือ มีอายุครบ ๒๐ ปีแล้วหรือ มีบาตรจีวรครบแล้วหรือ ชื่ออะไร ปวัตตินีของเธอชื่ออะไร รวม ๒๔ อย่าง แล้วให้อุปสมบท
(69)
เรื่อง อุปสัมปทาเปกขะ ยังไม่ได้สอนซ้อมกระดาก ในท่ามกลางสงฆ์ก็เหมือนกัน
เรื่อง ถืออุปัชฌายะ
เรื่อง บอกสังฆาฏิ อุตราสงค์อันตรวาสก ผ้ารัด ผ้าอาบน้ำ แล้วส่งไป
เรื่อง ภิกษุณีเขลา
เรื่อง ภิกษุณีไม่ได้รับสมมติ ขอร้องถามอันตรายิกธรรม
เรื่อง อุปสมบทในสงฆ์ฝ่ายเดียว ต้องอุปสมบทในภิกษุสงฆ์อีก
เรื่อง บอกฉายา ฤดู วัน ข้อเบ็ดเสร็จ นิสัย ๓ อกรณียกิจ ๘
เรื่อง กาล
(77)
เรื่อง ภิกษุณี ๘ รูปในที่ทุกแห่ง
เรื่อง ภิกษุณีไม่ปวารณาและไม่ปวารณากะภิกษุสงฆ์
เรื่อง โกลาหล
เรื่อง ปวารณาก่อนภัตร
เรื่อง ปวารณาเวลาพลบค่ำ
เรื่อง ภิกษุณีสงฆ์โกลาหล

เรื่อง พระผู้มีพระภาค ผู้แสวงหาคุณ อันใหญ่ ทรงห้ามไม่ให้ ภิกษุณีงดอุโบสถ ปวารณา กระทำการไต่สวน เริ่มอนุวาทาธิกรณ์ทำโอกาส สืบพยาน โจท และให้การ แต่ทรง อนุญาตให้ภิกษุทำอย่างนั้นแก่ภิกษุณีได้

เรื่อง ยาน
เรื่อง ภิกษุอาพาธ
เรื่อง ยานที่ลาก
เรื่อง การกระทบกระทั่งแห่งยาน
(88)
เรื่อง นางอัฑฒกาสี
เรื่อง ภิกษุ สิกขมานา สามเณร สามเณรี เป็นทูต
เรื่อง ทูตเขลา
เรื่อง ภิกษุณีอยู่ป่า
เรื่อง อุบาสกถวายโรงเก็บของ
เรื่อง ที่อยู่นวกรรม ไม่พอ
เรื่อง ภิกษุณีตั้งครรภ์อยู่แต่ลำพังไม่ได้
เรื่อง ร่วมเรือน
เรื่อง อาบัติหนัก

เรื่อง ไม่บอกลาสิกขา
เรื่อง เข้ารีตเดียรถีย์ (เข้าสังกัดลัทธินอกศาสนา)
เรื่อง ไม่ยินดีอภิวาท ปลงผมตัดเล็บ รักษาแผล
เรื่อง ภิกษุณีนั่งขัดสมาธิ
(101)
เรื่อง ภิกษุณีอาพาธ
เรื่อง ถ่ายอุจจาระ
เรื่อง อาบด้วยจุณ (แป้งหอม)
เรื่อง ดินอบ (ดินที่ผ่านการอบและนำมาถูตัว)
เรื่อง อาบน้ำในเรือนไฟ
เรื่อง อาบน้ำทวนกระแส
เรื่อง อาบน้ำในที่มิใช่ท่า
เรื่อง อาบน้ำที่ท่าสำหรับชายอาบ
(นับได้ 109 เรื่อง)

          พระนางมหาโคตมี และพระอานนท์ทูลขอโดยแยบคาย บริษัทบรรพชาในศาสนา ของพระชินเจ้าครบ ๔ เหล่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงขันธกะนี้ไว้ เพื่อประโยชน์ให้เกิด ความสังเวชและความเจริญแห่งพระสัทธรรม เหมือนเภสัชสำหรับระงับความ กระวน กระวาย ฉะนั้น แม้มาตุคามเหล่าอื่นที่ทรงฝึกแล้วในพระสัทธรรมอย่างนี้ พวกเขาย่อม ไปสู่สถาน อันไม่จุติ ซึ่งไปแล้วไม่เศร้าโศกแล