ทรงอนุญาตให้เล่าเรียน พุทธวจนะ ตามภาษาเดิม คือภาษามาคธี หรือภาษาบาลี และ
ทรงห้ามการเรียนการสอน คัมภีร์โลกายตะ (ตำราปรัชญาทางโลกที่ไม่เกื้อกูลต่อการหลุดพ้น)

(โดยย่อ)
มูลเหตุของการตั้งพระวินัยข้อนี้
เรื่องราวเกิดขึ้นเมื่อมีพระภิกษุสองรูปซึ่งเป็นพี่น้องกันมาจากตระกูลพราหมณ์ และเป็นผู้เชี่ยวชาญ ในคัมภีร์พระเวท ได้เข้าไปกราบทูลพระพุทธเจ้าว่า ในขณะนี้มีพระภิกษุที่บวช เข้ามาจากต่างโคตร ต่างชาติ ต่างสกุลกันเป็นจำนวนมาก และได้นำภาษาหรือสำเนียงท้องถิ่นของตนมาใช้ในการกล่าว พระพุทธวจนะ ทำให้พระพุทธวจนะผิดเพี้ยนจากภาษาเดิม

ภิกษุทั้งสองรูป
จึงขอกราบทูลขออนุญาต "ยกพระพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤต" (ซึ่งเป็นภาษาชั้นสูง ประณีต และมีกฎเกณฑ์ไวยากรณ์ที่ตายตัวของพราหมณ์ในสมัยนั้น) เพื่อให้พุทธวจนะ มีความเป็นมาตรฐานเดียวกัน ทั้งหมด

ทรงปฏิเสธและทรงตั้งข้อห้าม
เมื่อทรงทราบ จึงตำหนิภิกษุทั้งสองรูปนั้นว่า การกระทำเช่นนั้น ไม่ได้เป็นไป เพื่อความเลื่อมใส ของประชาชนทั่วไป เพราะภาษาสันสกฤตเป็นภาษาที่เข้าใจยาก และจำกัดอยู่เฉพาะกลุ่ม พราหมณ์ หรือชนชั้นสูงเท่านั้น จากนั้นทรงแสดงธรรมีกถา และบัญญัติสิกขาบทไว้ว่า
   -ทรงห้าม "ภิกษุไม่พึงยกพุทธวจนะขึ้นโดยภาษาสันสกฤต รูปใดยกขึ้น ต้องอาบัติทุกกฎ"
   -ทรงอนุญาต "เราอนุญาตให้เล่าเรียนพุทธวจนะตามภาษาเดิม (หรือตามภาษาของตน)"

ความหมายภาษาของพระพุทธเจ้า
คือภาษามาคธี หรือภาษาบาลี ซึ่งเป็นภาษาที่พระพุทธองค์ทรงใช้แสดงธรรม เพื่อรักษาถ้อยคำ ดั้งเดิม ไม่ให้ตัดแต่งหรือแปลงไปเป็นโครงสร้างภาษาอื่น (เช่น สันสกฤต)

ภาษาถิ่นของผู้เรียนเอง
ทรงเปิดโอกาสให้ทุกคน เรียนพุทธวจนะ ด้วย ภาษาถิ่นดั้งเดิมของตนเอง (เช่นภาษาไทย ภาษาพม่า ภาษาลาว) ทรงมุ่งเน้นให้คนเข้าใจเนื้อหาธรรมะอย่างแท้จริง มากกว่าการยึดติดกับ รูปแบบภาษาชั้นสูงที่เข้าถึงยาก

วัตถุประสงค์หลัก
ไม่ว่าจะตีความในแง่ของการรักษา "ภาษาบาลีดั้งเดิม" ไว้ หรือการอนุญาตให้เรียนรู้ด้วย "ภาษาท้องถิ่นของตนเอง" จุดประสงค์หลักของพระพุทธองค์คือ ต้องการให้พระพุทธศาสนาเป็นของคนทุกชนชั้น ไม่ถูกผูกขาดด้วยภาษาศักดิ์สิทธิ์ของชนชั้นสูง อย่างภาษาสันสกฤต เพื่อให้ธรรมะ สามารถ กระจายไปสู่ใจของผู้ฟังทุกคน ได้อย่างแท้จริง