13/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ [๙๒]- [๙๓]
มหาวรรค ภาค ๒
1)
พระพุทธานุญาตมหาประเทศ ๔
[๙๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายเกิดความรังเกียจ ในพระบัญญัติบางสิ่ง บางอย่าง ว่าสิ่งใดหนอ พระผู้มีพระภาค ทรงอนุญาตไว้ สิ่งไรไม่ได้ทรงอนุญาต จึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค.
2)
วัตถุเป็นกัปปิยะ (สมควร/เหมาะสม) และอกัปปิยะ (ไม่สมควร/ไม่หมาะสม)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสประทานสำหรับอ้าง ๔ ข้อ ดังต่อไปนี้:-
๑. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดที่เราไม่ได้ห้ามไว้ว่า สิ่งนี้ไม่ควร หากสิ่งนั้นเข้ากับสิ่ง ที่ไม่ควร ขัดกับสิ่งที่ควร สิ่งนั้นไม่ควรแก่เธอทั้งหลาย
๒. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่เราไม่ได้ห้ามไว้ว่า สิ่งนี้ไม่ควร หากสิ่งนั้นเข้ากับสิ่งที่ควร ขัดกับสิ่งที่ไม่ควร สิ่งนั้นควรแก่เธอทั้งหลาย
๓. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดที่เราไม่ได้อนุญาตไว้ว่า สิ่งนี้ควร หากสิ่งนั้นเข้ากับ สิ่งที่ไม่ควร ขัดกับสิ่งที่ควร สิ่งนั้นไม่ควรแก่เธอทั้งหลาย
๔. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดที่เราไม่ได้อนุญาตไว้ว่า สิ่งนี้ควร หากสิ่งนั้นเข้ากับสิ่งที่ควร ขัดกับสิ่งที่ไม่ควร สิ่งนั้นควรแก่เธอทั้งหลาย.
3)
พระพุทธานุญาตกาลิกระคน
[๙๓] ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลาย ได้มีความปริวิตกว่า ยามกาลิกระคนกับยาวกาลิก ควรหรือไม่ควรหนอ สัตตาหกาลิกระคน กับยาวกาลิก ควรหรือไม่ควรหนอ ยาวชีวิก ระคนกับยาวกาลิก ควรหรือไม่ควรหนอ สัตตาหกาลิก ระคนกับยามกาลิก ควร หรือ ไม่ควรหนอ ยาวชีวิกระคนกับยามกาลิก ควรหรือไม่ควรหนอ ยาวชีวิกระคนกับ สัตตาหกาลิก ควรหรือไม่ควรหนอ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค.
พระผู้มีพระภาคตรัส ว่าดังนี้:-
๑. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยามกาลิก ระคนกับยาวกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรในกาล ไม่ควรในวิกาล
๒. สัตตาหกาลิกระคนกับยาวกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรในกาล ไม่ควร ในวิกาล
๓. ยาวชีวิก ระะคนกับยาวกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรในกาล ไม่ควรในวิกาล
๔. สัตตาหกาลิก ระคนกับยามกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรชั่วยาม ล่วงยามแล้วไม่ควร.
๕. ยาวชีวิก ระคนกับยามกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรชั่วยาม ล่วงยามแล้ว ไม่ควร.
๖. ยาวชีวิก ระคนกับสัตตาหกาลิก ที่รับประเคนในวันนั้น ควรตลอด ๗ วัน ล่วง ๗ วันแล้วไม่ควร.
13/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ [๙๒]- [๙๓]
มหาวรรค ภาค ๒
4)
หัวข้อประจำขันธกะ
[๙๔] ๑. เรื่องอาพาธที่เกิดชุมในฤดูสารท
๒. เรื่องฉันเภสัชนอกกาล
๓. เรื่องน้ำมันเปลวสัตว์เป็นยา
๔. เรื่องรากไม้ที่เป็นตัวยา
๕. เรื่องรากไม้ทำยาผง
๖. เรื่องน้ำฝาด
๗. เรื่องใบไม้
๘. เรื่องผลไม้
๙. เรื่องยางไม้
๑๐. เรื่องเกลือ
๑๑. เรื่องมูลโค
๑๒. เรื่องยาผงและวัตถุเครื่องร่อนยา
๑๓. เรื่องเนื้อดิบเลือดสด
๑๔. เรื่องยาตา
๑๕. เรื่องเครื่องยาผสมกับยาตา
๑๖. เรื่องกลักยาตา กลักยาตาชนิดต่างๆ และกลักยาตาไม่มีฝาปิด
๑๗. เรื่องไม้ป้ายยาตา
๑๘. เรื่องภาชนะเก็บไม้ป้ายยาตา ถุงกลักยาตา และเชือกผูกเป็นสายสะพาย
๑๙. เรื่องน้ำมันหุงมันทาศีรษะ
๒๐. เรื่องการนัตถุ์
๒๑. เรื่องกล้องนัตถุ์ยา
๒๒. เรื่องสูดควัน กล้องสูดควัน ฝาปิดกล้องสูดควัน
๒๓. เรื่องถุงเก็บกล้องสูดควัน
๒๔. เรื่องน้ำมันหุง
๒๕. เรื่องน้ำเมาที่ผสมในน้ำมันที่หุง
๒๖. เรื่องน้ำมันเจือน้ำเมามาก
๒๗. เรื่องน้ำมันเจือน้ำเมามากใช้เป็นยาทา
๒๘. เรื่องลักจั่น
๒๙. เรื่องเข้ากระโจม
๓๐. เรื่องรมด้วยใบไม้ต่างๆ
๓๑. เรื่องการรมใหญ่และเอาใบไม้มาต้มรม
๓๒. เรื่องอ่างน้ำ
๓๓. เรื่องระบายเลือดออก
๓๔. เรื่องกรอกโลหิตด้วยเขา
๓๕. เรื่องยาทาเท้า
๓๖. เรื่องปรุงน้ำมันทาเท้า
๓๗. เรื่องผ่าฝี
๓๘. เรื่องชะแผลด้วยน้ำฝาด
๓๙. เรื่องงาที่บดแล้ว
๔๐. เรื่องยาพอกแผล
๔๑. เรื่องผ้าพันแผล
๔๒. เรื่องชะแผลด้วยน้ำแป้งพรรณผักกาด
๔๓. เรื่องรมแผลด้วยควัน
๔๔. เรื่องตัดเนื้องอกด้วยก้อนเกลือ
๔๕. เรื่องน้ำมันทาแผล
๔๖. เรื่องผ้าปิดกันน้ำมันเยิ้ม
๔๗. เรื่องยามหาวิกัฏ
๔๘. เรื่องรับประเคน
๔๙. เรื่องดื่มน้ำเจือคูถและหยิบคูถเมื่อกำลังถ่าย
๕๐. เรื่องดื่มน้ำที่ละลายจากดินติดผาลไถ
๕๑. เรื่องดื่มน้ำด่างอามิส
๕๒. เรื่องดื่มน้ำสมอดองมูตร
๕๓. เรื่องทาของหอม
๕๔. เรื่องดื่มยาถ่าย
๕๕. เรื่องน้ำข้าวใส
๕๖. เรื่องน้ำถั่วเขียวต้มที่ไม่ข้น
๕๗. เรื่องน้ำถั่วเขียวที่ข้นนิดหน่อย
๕๘. เรื่องน้ำเนื้อต้ม
๕๙. เรื่องชำระเงื้อมเขา และพระราชทานคนทำการวัด
๖๐. เรื่องฉันเภสัชที่เก็บไว้ ๗ วัน
๖๑. เรื่องน้ำอ้อย
๖๒. เรื่องถั่วเขียว
๖๓. เรื่องยาดองโลณโสจิรกะ
๖๔. เรื่องอามิสที่หุงต้มเอง
๖๕. เรื่องภัตตาหารที่ต้องอุ่น
๖๖. เรื่องให้เก็บที่หุงต้มอามิสในภายในและหุงต้มเอง เมื่อคราวอัตคัดอาหารต่อไปอีก
๖๗. เรื่องรับประเคนผลไม้ที่เป็นอุคคหิตได้
๖๘. เรื่องถวายงา
๖๙. เรื่องของขบฉันที่รับประเคนไว้ตอนเช้า
๗๐. เรื่องเป็นไข้ตัวร้อน
๗๑. เรื่องฉันผลไม้ที่ปล้อนเมล็ดออก
๗๒. เรื่องริดสีดวงทวาร
๗๓. เรื่องสัตถกรรมและวัตถิกรรม
๗๔. เรื่องอุบาสิกาสุปปิยา
๗๕. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อมนุษย์
๗๖. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อช้าง
๗๗. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อม้า
๗๘. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อสุนัข
๗๙. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้องู
๘๐. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อราชสีห์
๘๑. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือโคร่ง
๘๒. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือเหลือง
๘๓. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อหมี
๘๔. เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือดาว
๘๕. เรื่องคอยโอกาสถวายภัตร และข้าวยาคู
๘๖. เรื่องมหาอำมาตย์เริ่มเลื่อมใส เป็นต้นเหตุให้ทรงห้ามภิกษุรับนิมนต์ไว้แห่งหนึ่งแล้วไปฉันในที่อื่น
๘๗. เรื่องถวายงา น้ำอ้อย
๘๘. เรื่องทรงรับอาคารพักแรม
๘๙. เรื่องมหาอำมาตย์สุนีธะและวัสสการะ
๙๐. เรื่องแม่น้ำคงคา
๙๑. เรื่องเสด็จตำบลบ้านโกฏิ ทรงแสดงอริยสัจจกถา
๙๒. เรื่องนางอัมพปาลีคณิกา
๙๓. เรื่องเจ้าลิจฉวี
๙๔. เรื่องอุทิศมังสะ
๙๕. เรื่องพระนครเวสาลีหาอาหารได้ง่าย ๙๖. เรื่องทรงห้ามอามิสที่เป็นอันโตวุตถะเป็นต้นใหม่
๙๗. เรื่องฝนตั้งเค้า
๙๘. เรื่องพระโสชะอาพาธ
๙๙. เรื่องเมณฑกะคหบดี ถวายปัญจโครสกับเสบียงเดินทาง
๑๐๐. เรื่องเกณิยชฎิลถวายน้ำอัฏฐบาน คือ น้ำผลมะม่วง น้ำผลหว้า น้ำกล้วยมีเมล็ด น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด น้ำผลทราง น้ำผลจันทน์ น้ำเหง้าบัว น้ำผลมะปราง
๑๐๑. เรื่องโรชะมัลลกษัตริย์ถวายผักสดและของขบฉันที่สำเร็จด้วยแป้ง
๑๐๒. เรื่องภิกษุช่างกัลบกในเมืองอาตุมา
๑๐๓. เรื่องผลไม้ดาดดื่นในพระนครสาวัตถี
๑๐๔. เรื่องพืช
๑๐๕. เรื่องเกิดสงสัยในพระบัญญัติบางสิ่งบางอย่าง
๑๐๖. เรื่องกาลิกระคน.
|
