20/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ [๑๗๒] - [๑๗๓]
มหาวรรค ภาค ๒
จีวรที่เกิดขึ้นมี ๘ มาติกา
[๑๗๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย มาติกาเพื่อจีวรเกิดขึ้นนี้ มี ๘ คือ
๑. ถวายแก่สีมา
๒. ถวายตามกติกา
๓. ถวายในสถานที่จัดภิกษา
๔. ถวายแก่สงฆ์
๕. ถวายแก่อุภโตสงฆ์
๖. ถวายแก่สงฆ์ผู้จำพรรษาแล้ว
๗. ถวายเจาะจง
๘. ถวายแก่บุคคล
ที่ชื่อว่า ถวายแก่สีมา คือ ภิกษุมีจำนวนเท่าใดอยู่ภายในสีมา ภิกษุเหล่านั้น พึงแบ่งกัน
ที่ชื่อว่า ถวายตามกติกา คือ วัดมีหลายแห่ง ยอมให้มีลาภเสมอกัน เมื่อทายก ถวายในวัดหนึ่ง
ชื่อว่าเป็นอันถวายทุกวัด
ที่ชื่อว่า ถวายในสถานที่จัดภิกษา คือถวายในสถานที่ๆ ทายกทำสักการะประจำ แก่สงฆ์
ที่ชื่อว่า ถวายแก่สงฆ์ คือ สงฆ์อยู่พร้อมหน้ากันแบ่ง
ที่ชื่อว่า ถวายแก่อุภโตสงฆ์ คือ แม้มีภิกษุมาก มีภิกษุณีรูปเดียว ก็พึงให้ฝ่าย ละครึ่ง แม้มีภิกษุณีมาก มีภิกษุรูปเดียว ก็พึงให้ฝ่ายละครึ่ง
ที่ชื่อว่า ถวายแก่สงฆ์ผู้จำพรรษาแล้ว คือภิกษุมีจำนวนเท่าใด จำพรรษาอยู่ใน อาวาสนั้น ภิกษุเหล่านั้นพึงแบ่งกัน
ที่ชื่อว่า ถวายเจาะจง คือ ถวายเฉพาะยาคู ภัตตาหารของควรเคี้ยว จีวร เสนาสนะ หรือเภสัช
ที่ชื่อว่า ถวายแก่บุคคล คือ ถวายด้วยวาจาว่า ข้าพเจ้าถวายจีวรผืนนี้ แก่ภิกษุมีชื่อนี้.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
20/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ [๑๗๒] - [๑๗๓]
มหาวรรค ภาค ๒
หัวข้อประจำขันธกะ
[๑๗๓] ๑. เรื่องคนมั่งมี ชาวพระนครราชคฤห์ เห็นหญิงงามเมืองใน พระนครเวสาลี กลับมาพระนครราชคฤห์ แล้วกราบทูลเรื่องนั้น ให้พระราชาทรงทราบ
๒. เรื่องบุตรชายของนางสาลวดี ซึ่งภายหลังเป็นโอรสของเจ้าชายอภัย เพราะเหตุที่ยังมีชีวิต เจ้าชายจึงประทานชื่อว่าชีวก
๓. เรื่องชีวกเดินทางไปเมืองตักกสิลา เรียนวิชาแพทย์สำเร็จเป็นหมอใหญ่ได้รักษาโรค ซึ่งเป็นอยู่ถึง ๗ ปี หายด้วยการให้นัตถุ์ยา
๔. เรื่องรักษาโรคริดสีดวงงอกของพระเจ้าพิมพิสารหายด้วยการทายา
๕. เรื่องพระราชทานตำแหน่ง แพทย์หลวงประจำพระองค์ พระสนม นางกำนัล พระพุทธเจ้า และพระสงฆ์
๖. เรื่องรักษาเศรษฐีชาวพระนครราชคฤห์
๗. เรื่องรักษาเนื้องอกในลำไส้
๘. เรื่องรักษาโรคสำคัญของพระเจ้าปัชโชต หายด้วยให้เสวยพระโอสถ ผสมเปรียง ได้รับพระราชทานผ้าคู่สิไวยกะเป็นรางวัล
๙. เรื่องสรงพระกาย ของพระผู้มีพระภาค ซึ่งหมักหมมด้วยสิ่งอันเป็นโทษให้สดชื่น
๑๐. หมอชีวกทูลถวายพระโอสถ ๓๐ ครั้ง โดยอบก้านอุบล ๓ ก้านด้วยยา
๑๑. เมื่อพระตถาคต มีพระกายเป็นปกติแล้ว หมอชีวกทูลขอประทานพร
๑๒. ทรงรับผ้าคู่สิไวยกะ
๑๓. พระพุทธานุญาตจีวรที่คฤหัสถ์ถวาย
๑๔. เรื่องจีวรบังเกิดมากในพระนครราชคฤห์
๑๕. เรื่องพระพุทธานุญาตผ้าปาวาร ผ้าไหม ผ้าโกเชาว์
๑๖. เรื่องผ้ากัมพลมีราคากึ่งกาสี
๑๗. เรื่องผ้าชนิดดี ชนิดเลว ทรงสรรเสริญความสันโดษ
๑๘. เรื่องคอยและไม่คอย และก่อนและหลัง และพร้อมกันทำกติกากันไว้
๑๙. เรื่องทายกนำจีวรกลับคืนไป
๒๐. เรื่องสมมติเรือนคลัง
๒๑. เรื่องรักษาผ้าในเรือนคลัง
๒๒. เรื่องสั่งย้ายเจ้าหน้าที่รักษาเรือนคลัง
๒๓. เรื่องจีวรบังเกิดมาก
๒๔. เรื่องแจกกันส่งเสียงโกลาหล
๒๕. เรื่องจะแบ่งกันอย่างไร
๒๖. เรื่องจะให้แบ่งกันอย่างไร
๒๗. เรื่องแลกส่วนของตน
๒๘. เรื่องให้ส่วนพิเศษ
๒๙. เรื่องจะให้ส่วนจีวรอย่างไร
๓๐. เรื่องย้อมจีวรด้วยโคมัย
๓๑. เรื่องย้อมด้วยน้ำเย็นและน้ำร้อน
๓๒. เรื่องน้ำย้อมล้น
๓๓. เรื่องไม่รู้ว่าน้ำย้อมสุกหรือไม่สุก
๓๔. เรื่องยกหม้อน้ำย้อมลง
๓๕. เรื่องไม่มีภาชนะย้อม
๓๖. เรื่องขยำจีวรในถาด
๓๗. เรื่องตากจีวรบนพื้นดิน
๓๘. เรื่องปลวกกัด
๓๙. เรื่องตากจีวรตรงกลาง
๔๐. เรื่องชายจีวรชำรุด
๔๑. เรื่องน้ำย้อมหยดออกชายเดียว
๔๒. เรื่องจีวรแข็ง ๔๓. เรื่องจีวรกระด้าง
๔๔. เรื่องใช้จีวรไม่ได้ตัด
๔๕. เรื่องตัดจีวรตามแบบคันนา
๔๖. เรื่องพระผู้มีพระภาคทอดพระเนตรเห็นพวกภิกษุแบกห่อจีวร
๔๗. เรื่องพระศากยมุนีทรงทดลองแล้วทรงอนุญาตผ้า ๓ ผืน
๔๘. เรื่องพระฉัพพัคคีย์ทรงอดิเรกจีวรสำรับอื่นเข้าบ้าน
๔๙. เรื่องอดิเรกจีวรเกิดขึ้น
๕๐. เรื่องอันตรวาสกขาดทะลุ
๕๑. เรื่องฝนตกพร้อมกัน ๔ ทวีป
๕๒. เรื่องนางวิสาขาขอประทานพร เพื่อถวายผ้าอาบน้ำฝน อาคันตุกภัตร คมิกภัตร คิลานภัตรคิลานุปัฏฐากภัตร เภสัช ยาคูประจำ และถวายอุทกสาฎกแก่ภิกษุณีสงฆ์
๕๓. เรื่องฉันโภชนะประณีต
๕๔. เรื่องผ้าปูนั่งเล็กเกินไป
๕๕. เรื่องฝีดาดหรืออีสุกอีใส
๕๖. เรื่องผ้าเช็ดหน้าเช็ดปาก
๕๗. เรื่องผ้าเปลือกไม้
๕๘. เรื่องไตรจีวรบริบูรณ์
๕๙.เรื่องอธิษฐาน
๖๐. เรื่องจีวรขนาดเล็กเท่าไรควรวิกัป
๖๑. เรื่องผ้าอุตราสงค์ที่ทำด้วยผ้าบังสุกุลหนัก
๖๒. เรื่องชายสังฆาฏิไม่เสมอกัน
๖๓. เรื่องด้ายลุ่ย
๖๔. เรื่องแผ่นผ้าสังฆาฏิลุ่ย
๖๕. เรื่องผ้าไม่พอ
๖๖. เรื่องผ้าดาม
๖๗. เรื่องจีวรเกิดขึ้นมาก
๖๘. เรื่องเก็บจีวรไว้ในวิหารอันธวัน
๖๙. เรื่องเผลอสติ
๗๐. เรื่องภิกษุรูปเดียวจำพรรษา
๗๑. เรื่องภิกษุอยู่รูปเดียวตลอดฤดูกาล
๗๒. เรื่องพระเถระสองพี่น้อง
๗๓. เรื่องภิกษุ ๓ รูป จำพรรษาในพระนครราชคฤห์
๗๔. เรื่องพระอุปนันทะจำพรรษาแล้วไปวัดใกล้บ้าน ได้รับส่วนแบ่ง แล้วกลับมาพระนครสาวัตถีตามเดิม
๗๕. เรื่องพระอุปนันทะจำพรรษา ๒ วัด
๗๖. เรื่องภิกษุอาพาธเป็นโรคท้องร่วง
๗๗. เรื่องภิกษุอาพาธ
๗๘. เรื่องภิกษุและสามเณร ๒ รูปอาพาธ
๗๙. เรื่องเปลือยกาย
๘๐. เรื่องนุ่งผ้าคากรอง
๘๑. เรื่องนุ่งผ้าเปลือกไม้กรอง
๘๒. เรื่องนุ่งผ้าผลไม้กรอง
๘๓. เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยผมคน
๘๔. เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยขนสัตว์
๘๕. เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยขนปีกนกเค้า
๘๖. เรื่องนุ่งหนังเสือ
๘๗. เรื่องนุ่งผ้าทำด้วยก้านดอกรัก
๘๘. เรื่องนุ่งผ้าทำด้วยเปลือกปอ
๘๙. เรื่องทรงจีวรสีล้วนๆ คือ สีคราม สีแดง สีบานเย็น สีแสดสีชมพู ทรงจีวรไม่ตัดชาย มีชายยาว มีชายเป็นลายดอกไม้ มีชายเป็นแผ่น สวมเสื้อ สวมหมวกใช้ผ้าโพกศีรษะ
๙๐. เรื่องจีวรยังไม่เกิดขึ้น ภิกษุหลีกไปเสีย
๙๑. เรื่องสงฆ์แตกกัน
๙๒. เรื่องถวายจีวรแก่สงฆ์ในฝ่ายหนึ่ง
๙๓. เรื่องท่านพระเรวตะฝากจีวร
๙๔. เรื่องถือวิสาสะ
๙๕. เรื่องอธิษฐาน
๙๖. เรื่องมาติกาของจีวร ๘ ข้อ |
